Haken op de kiezen, mijn konijn / knaagdier wilt niet eten.

Als uw konijn, cavia of chinchilla minder begint te eten, moeite heeft met eten of er zelfs helemaal mee stopt, dan is het heel waarschijnlijk dat hij/zij haken op de kiezen heeft. Haken op de kiezen is een veel voorkomend probleem bij konijnen, cavia’s en ook bij chinchilla’s. Bij deze dieren groeien behalve de snijtanden, ook de kiezen continu door.

Hoe ontstaan haken op de kiezen ?

Doordat normaal gesproken bij het kauwen van voedsel de kiezen over elkaar schuren en malen, slijten de kiezen gelijkmatig af. Hierdoor worden groei en slijtage van de kiezen gecompenseerd. Als de kiezen niet mooi op elkaar aansluiten (malocclusie) dan slijt het oppervlak van de kiezen niet gelijkmatig af. De binnenste rand van de onderste kiezen komt dus niet tegen de bovenste kiezen aan. De rand slijt nu niet af en blijft nu dus doorgroeien. Op deze rand groeit als het ware een scherp uitsteeksel in de richting van de tong. Deze uitsteeksels noemen we haken. Behalve aan de binnenkant van de onderste kiezen, kunnen haken ook voorkomen aan de buitenkant  van de bovenste kiezen. Deze haken groeien de wangen in.

Malocclusie

Wat zijn de symptomen ?

Konijnen, cavia’s en chinchilla’s met haken op de kiezen krijgen moeite met eten. Soms stoppen ze al helemaal met eten. De haken prikken en snijden in de tong (en wangen). Als het konijn / knaagdier zijn voedsel door wil slikken, dan beweegt hij het  met de tong richting de keel (dit doen wij zelf ook). Doordat de haken hierbij in de tong steken, doet het pijn en krijgen ze het voedsel niet doorgeslikt. Er ontstaan soms wondjes en ontstekingen aan de tong en aan de binnenkant van de wangen. De voedselresten blijven vaak in de bek zitten en uiteindelijk stoppen ze helemaal met eten. Vaak hebben ze eerst moeite met het kauwen van hooi, omdat hier extra hard op gekauwd moet worden. Ze speekselen veel en hebben dan een natte kin en voorpoten. Als deze symptomen niet meteen opvallen en de haken er al een tijdje zitten, kan het u opvallen dat het diertje mager wordt.

Is het erg al mijn konijn / knaagdier een paar dagen niet eet ?

Ja, want konijnen en knaagdieren moeten elke paar uur eten. Doen ze dit niet, dan gaan hun darmen stil liggen.

Wat is ertegen te doen ?

De haken kunnen van de kiezen worden verwijderd door ze met een vijl handmatig te verwijderen of met een elektrisch boortje weg te slijpen. Er wordt een mondsperder gebruikt en een wangsperder om de wangen open te houden. Als het dier rustig is, dan kan dit soms zonder narcose gebeuren. Indien dit niet lukt, moet het dier onder (lichte) narcose worden gebracht. Soms is het nodig om naderhand pijnstilling (en antibiotica) te geven, als er beschadigingen aan de tong zijn.

Komen de haken weer terug ?

Ja, de haken komen vrijwel altijd weer terug, omdat de verkeerde stand van de kiezen blijft. De behandeling zal meestal om de 4-16 weken herhaald moeten worden. Daarom is het belangrijk om te controleren of uw konijn, cavia of chinchilla weer moeite begint te krijgen met eten, kauwen en slikken.

Waarom komt het niet voor bij bijvoorbeeld ratten, muizen en hamsters ?

Omdat bij ratten, muizen en hamsters de kiezen niet continu blijven doorgroeien (de snijtanden overigens wel). Haken komen ook voor bij paarden.

Is het erfelijk ?

Ja, malocclusie (slechte aansluiting van de tanden en kiezen op elkaar) is erfelijk. Door de malocclusie ontstaan haken. Dieren met haken op de kiezen moeten niet voor de fok worden gebruikt.