Vaccineren

De meeste katten in Nederland worden ieder jaar gevaccineerd. Maar helaas laat niet iedereen zijn of haar huisdier jaarlijks inenten. Dit kan grote risico’s met zich meebrengen. Een aantal zeer besmettelijke ziektes komen al jaren niet meer voor in Nederland. Dit is voor sommige mensen een reden om niet in te laten enten. Die ziektes zijn in Nederland uitgebannen, juist doordat we zo intensief alle huisdieren hebben ingeënt. Deze status moeten we in Nederland proberen te behouden.

Vaccineren: Zin of Onzin? Hoe, wanneer en waarmee? 

Vaccineren doet vaak een hoop stof opwaaien bij voor- en tegenstanders ervan, vooral als wederom een nieuwe enting op de markt is. Met dit artikel proberen we wat duidelijkheid te scheppen als het gaat om entingen. Welke zijn er nodig? En wanneer? En wat zijn de voor- en nadelen?

Inentingen zijn belangrijk om besmettelijke ziekten te voorkomen of de ziekteverschijnselen na besmetting minder ernstig te maken. Dieren en mensen reageren op een enting door het aanmaken van antilichamen, wat hen daarna beschermd voor een volgende infectie. Doordat er de afgelopen jaren veel is gevaccineerd komen ernstige besmettelijke ziekten niet of nauwelijks meer voor in Nederland (bv. Rabiës/Hondsdolheid). Dit is voor sommige mensen een reden om hun dier niet in te laten enten. Die ziektes zijn in Nederland uitgebannen, juist doordat we zo intensief alle huisdieren hebben ingeënt. Deze status moeten we in Nederland proberen te behouden. Bovendien worden regelmatig hondjes geïmporteerd uit het landen waar veel ziekten wel nog voorkomen. Vaccinaties veranderen voortdurend op basis van nieuwe inzichten in de duur en mate van bescherming. 

kitten op de rug

We kunnen inentingen opdelen in ‘CORE vaccins’ en ‘NON-CORE vaccins’:

  • CORE vaccins zijn vaccins die alle dieren nodig hebben om hen te beschermen tegen ziekten die voorkomen in een bepaald gebied, die door de wet zijn voorgeschreven en/of ziekten die kunnen leiden tot zeer ernstige infectieuze uitbraken van ziekten.
  • NON-CORE vaccins hoeven niet altijd nodig te zijn. Deze zijn afhankelijk van een gebied waar men in leeft, de levensstijl van een dier en het risico op blootstelling aan een ziekte. Zo heeft een dier dat naar een pension of naar het buitenland gaat andere behoeften dan een dier dat het huis en de woonkamer niet verlaat. De dierenarts heeft een belangrijke adviserende rol hierin. 

CORE vaccins voor de kat in Nederland

Kattenziekte (Feline Panleukopenie Virus, FPV)

Wordt veroorzaakt door een virus dat zowel bij honden als katten voorkomt, en wordt ook wel parvo genoemd. Er zijn aanwijzingen dat het type virus van de hond de kat ook kan infecteren. Een infectie bij de kat leidt, net als bij de hond tot diarree. Vooral jonge katten (<1 jaar) zijn gevoelig. Het kan leiden tot hoge koorts, braken, diarree en uitdroging. Katten kunnen eraan sterven. Kattenziekte komt voor in Nederland.

Niesziekte (Feline Herpes Virus (FHV), Feline Calici Virus (FCV))

Niesziekte heeft 4 belangrijke ziekteverwekkers, welke alleen, maar meestal in combinatie voorkomen. Het betreft twee virussen (het Feline Herpes Virus (FHV) en het Feline Calici Virus (FCV)) en twee bacteriën (Chlamydia felis (Cf, een andere type dan bij de mens) en Bordetella bronchisepta (Bb)). Alleen de virussen vallen onder de CORE vaccinaties voor de kat. Bordetella (de bacterie die niesziekte veroorzaakt) is ook besmettelijk voor honden. 

Niesziekte is een ziekte bij de kat die, zoals de naam al vermoedt, gepaard gaat met niezen. De katten snotteren daarbij ook vaak en het kan gepaard gaan met koorts. Vaak zijn ook de oogjes ontstoken. In ernstige gevallen breidt de infectie zich uit tot een bronchitis/longontsteking. Kittens kunnen sterven aan de gevolgen van niesziekte. Zieke katten moeten behandeld worden met antibiotica, maar deze pakken alleen de bacteriën aan. De virussen moet het lichaam zelf overwinnen. Dit lukt niet altijd. Katten kunnen dan “chronisch niesziek” zijn, d.w.z. dat ze de rest van hun leven blijven snotteren. Dit hoeft niet constant te zijn, maar kan ook steeds met periodes optreden. Zodra de weerstand van de kat daalt (door bijvoorbeeld een andere aandoening), treden de symptomen van niesziekte ook weer op. De ziekte is erg besmettelijk voor andere katten, maar niet voor mensen. 

NON-CORE vaccins voor de kat

  • Leukemie (Feline Leukemie Virus (FeLV)) Dit virus kan leukemie (tumoren van de witte bloedcellen) veroorzaken, maar dit is niet de ziekte waar het dier uiteindelijk aan dood gaat. Het virus tast het immuunsysteem van de kat aan waardoor ze veel gevoeliger zijn voor infecties.
  • Chlamydia (Chl. Felis (Cf))
  • Bordetella (Bordetella bronchiseptica (Bb))

Kitten

Op het Feline Symposium sprak Professor Michael Day, hoofd van de groep specialisten die de vaccinatierichtlijnen opstelt  (WSAVA VGG).  De richtlijnen worden flink herzien omdat uit onderzoek is gebleken dat kittens tot op 20 weken leeftijd nog antilichamen tegen de virussen hebben vanuit de moedermelk. Vaccineren heeft dan weinig zin.

Hoe zou het vaccinatieschema voor kittens er dan uit komen te zien?:

Leeftijd

CORE vaccin

(NON-CORE vaccin)

4 weken

Bb*

8/9 weken

RCP / CVR

FeLV**
Cf***

12 weken

RCP / CVR

FeLV
Cf

16 weken

RCP / CVR

Rabiës****

26 weken

RCP / CVR

1 jaar

RCP / CVR (Indien niet gegeven op 26 weken)

Bb
FeLV
Cf

  • * = Het enten van Bb kan nodig zijn in catteries, of als uw dier naar een pension gaat
  • **Het enten van FeLV wordt gezien als een extra bescherming voor uw kat, maar is dus geen CORE vaccin. Vooral van belang in gebieden waar veel katten bij elkaar wonen. De enting voorkomt dat dieren blijvend het virus uitscheiden en voorkomt klinische symptomen. De enige manier om FeLV te voorkomen is om de kat binnen te houden en niet in contact te laten komen met andere katten.
  • *** De Cf-vaccinatie is alleen nodig indien er problemen in de buurt zijn met Chlamydia
  • **** De Rabiës-vaccinatie is verplicht als u uw kat meeneemt naar het buitenland. De enting van het merk Nobivac is 3 jaar geldig na de eerst enting (dat verschilt per merk).

Het nieuwe advies is dus om op een half jaar leeftijd de RCP-enting nog een keer te herhalen. Daarna is de kattenziekte enting pas na 3 jaar weer nodig voor een kat die niet buiten komt.

Entschema voor de volwassen kat

Leeftijd (in jaren)

CORE vaccin

NON-CORE vaccin

1,5

RC

Bb

Cf

FeLV

2,5

RC

Bb

Cf

FeLV

3,5

RCP / CVR

Bb

Cf

FeLV
Rabiës

4,5

RC

Bb

Cf

FeLV

5,5

RC

Bb

Cf

FeLV

6,5

RCP / CVR

Bb

Cf

FeLV
Rabiës

etc

* = Als uw kat niet buiten komt, kunt u volstaan met 1 x per 3 jaar de RCP te enten

Waarom moet ik mijn kat vaccineren als hij niet buiten komt?

De virussen die kattenziekte en niesziekte veroorzaken worden niet alleen van dier op dier overgedragen, maar kunnen zich ook via kleding en handen van mensen verspreiden. Zelfs na het wassen en desinfecteren van handen kunnen de virussen in leven blijven. Uw kat komt niet buiten, maar komt wel bij een dierenarts, waar andere zieke dieren u voor zijn geweest.

Kan mijn dier nog ziek worden (niesziekte) als het gevaccineerd is?

Dieren die zijn ingeënt kunnen nog wel niesziekte krijgen, alleen zijn ze veel minder ziek en herstellen ze sneller dan dieren niet zijn gevaccineerd. Zet daarom niet uw gezonde dier bij een ziek dier, zet zieke dieren thuis apart en zorg voor een goede hygiëne (handen, ligplaatsen, etc).

Welke enting is zinvol voor mijn dier?

Vaccineren is maatwerk. Dat wil zeggen dat de dierenarts samen met u bekijkt wat voor uw dier het beste is. Iedere thuissituatie is anders.

Mijn kat heeft chronische niesziekte. Heeft het zin hem/haar dan nog te enten?

Het is raadzaam om een kat met chronische te vaccineren.

Gevaccineerde dieren zijn vaak na de eerste inenting nog niet volledig beschermd. Kijk dus uit met het in contact brengen van uw pup/kitten met zieke dieren

Referenties:

  • 1.Lezing door Professor Michael J. Day op het Feline Symposium 2015
  • 2.www.aaep.org
  • 3.www.wsava.org
  • 4.www.mcvoordieren.nl