Hoefbevangenheid

Hoefbevangenheid is een aandoening bij paardachtigen waarbij er een ontsteking plaatsvindt in de hoef. Hoefbevangenheid heet ook wel "laminitis". De bloedvaatjes en de hoeflamellen gaan ontsteken, waardoor er vocht geproduceerd wordt en hierdoor gaan de hoornwand en het hoefbeen van elkaar loslaten. Het is te vergelijken met een blaar/zweer tussen je nagel en je nagelbed, alleen hoeven wij daar niet de hele dag op te staan. De aandoening komt over het algemeen veel meer bij pony's voor dan bij paarden.

Anatomie

Om het proces van hoefbevangenheid beter te begrijpen, is een kort stukje anatomie wel op zijn plaats. Het hoefbeen is bekleed met lamellen; dit zijn hele smalle dunne plaatjes die aan de voorzijde van het hoefbeen naar beneden lopen. Deze lamellen haken in de lamellen die aan de binnenkant van de hoefwand zitten, zodat hoornwand en hoefbeen goed met elkaar verankerd zijn. Het hoefbeen wordt gebogen door de diepe buigpees die aan de achterzijde van de koot loopt en ook aan de achterzijde van het hoefbeen aanhecht. Aan de voorzijde loopt de strekpees die aan de bovenzijde van het hoefbeen aanhecht.

Oorzaken

De ontsteking in de hoef kan op meerdere manieren ontstaan; overbelasting, Equine Metabolic Syndrome (EMS) of dat er gifstoffen die ergens in het lichaam worden gemaakt (darmkanaal, baarmoeder) via de bloedstroom in de hoeven komen en daar voor problemen zorgen. De meest voorkomende zijn de 2 laatste oorzaken. Het produceren van gifstoffen kan de volgende oorzaken hebben: veel krachtvoer in één keer opeten (losbreken en de voerkist leegeten bijv), overeten aan jong gras, aan de nageboorte blijven staan etc. Meer informatie over EMS staat onder het kopje "Equine Metabolic Syndrome".

Verschijnselen

Omdat een hoefbevangen paard pijn in de (voor) voeten heeft, zal hij proberen zijn gewicht naar achter te plaatsen; de voorvoeten worden zo ontlast. Als je naar het paard kijkt, lijkt hij 'naar achter te leunen'. Er bestaat overigens een acute en een chronische vorm; bij de chronische vorm verandert de vorm van de hoeven, het worden zogenoemde 'jubeltenen'. De aangetaste hoeven zijn vaak erg warm en in de kootholte kan je de bloedvaten voelen kloppen.
 
Het gevaar

Als er een ontsteking in de lamellen ontstaat, gaat er dus ontstekingsvocht tussen de hoefwand en het hoefbeen zitten, wat druk geeft. Omdat de diepe buigpees aan het hoefbeen trekt en het hoefbeen nu niet meer strak verankerd zit met de hoefwand, gaan het hoefbeen kantelen. De punt van het hoefbeen (voorzijde), gaat richting de zool (richting de grond). In het acute stadium kan binnen 2 dagen de punt van het hoefbeen door de zool heen gaan; de prognose in zo'n geval is eigenlijk infaust.
Een ander bekend fenomeen bij hoefbevangenheid is het zakken van het hoefbeen in de voet, óók omdat de verankering slechter wordt. De mate van zakken en/of kantelen moet bepaald worden met een röntgenfoto.

Therapie

Zowel in acuut als in een chronisch stadium is ontstekingsremming en pijnstilling noodzakelijk. Dit gebeurt medicamenteus en als het mogelijk is, is het ook goed om het paard op een natte zandbodem (afwisselend met een droge stal) te zetten. Door te koelen wordt niet alleen de pijn minder, maar de bloedvaten in de hoef gaan ook beter functioneren. Het is niet de bedoeling dat het paard 24 uur per dag op een natte bodem staat, want dan is én het beoogde effect van de bloedvat verwijding weg én het paard kan niet lekker gaan liggen om zijn voeten te ontlasten. Een ander belangrijk punt is boxrust en het aanpassen van het rantsoen; alleen wat hooi (en uiteraard continu vers water) is meer dan genoeg.
Bij chronische gevallen is een goede hoefsmid, die de hoef beetje bij beetje aanpast, eigenlijk nog van groter belang dan de dierenarts. Dit houdt wel in dat de hoefsmid, zeker in de beginfase, zeer regelmatig bij het paard komt. De hoefsmid zal bekijken wat de beste oplossing is voor het paard; zo kan er alleen bekapt worden, kunnen er speciale soort ijzers onder gezet wordt, kan er een soort siliconen/schuimrubber onder de hoef geplakt worden etc.